Ertug'rul G'oziy
Qayi urug'i beki, So'g'ut atrofida o'rnashgan. Usmoniylar sulolasining otasi.
- Farzandlari
- Usmon I G'oziy
Ertug'rul G'oziy va Usmon I dan Mehmed VI gacha — 36 sulton, 6 asr
Ertug'rul G'oziyning o'g'li Usmon I 1299-yil asos solgan Usmoniylar davlati 1922-yilgacha hukm surgan. Shajarada Istanbul fotihi Mehmed II, Yovuz Salim, Sulaymon Qonuniy va Xurram Sulton, Ko'sam Sulton davri, Tanzimot sultonlari va so'nggi sulton Mehmed VI hamda so'nggi xalifa Abdulmajid II.
Daraxtni suring va kattalashtiring. Kartani bossangiz, o'sha shaxs haqida pastda o'qiysiz.
Qayi urug'i beki, So'g'ut atrofida o'rnashgan. Usmoniylar sulolasining otasi.
Usmoniylar davlatining asoschisi; davlat uning nomi bilan ataladi. Sanalar an'anaviy va taxminiy: tug'ilgan yili taxminan 1258, vafoti manbalarda 1323/1324 yoki 1326.
An'anaviy qarashga ko'ra Orxon G'oziyning onasi.
Ikkinchi sulton (1326–1362). Bursani olib (1326) poytaxt qilgan, ilk muntazam qo'shin (yaya va musallam) tuzgan, ilk Usmoniy kumush tangasi (oqcha) zarb etilgan.
Orxonning aka-ukasi. An'anaviy ravishda birinchi vazir deb hisoblanadi (ba'zi tarixchilar vazir Alouddinni boshqa shaxs deydi); onasi manbalarda Malhun xotun yoki Rabia Bala xotun deb ko'rsatiladi.
Murod I ning onasi; vafot yili aniq emas (taxminan 1363–1383).
Uchinchi sulton (1362–1389). Edirnani olgan, Bolqonga kirib borgan; Kosovo jangida halok bo'lgan.
Usmoniylarni Yevropaga (Gelibolu) birinchi bo'lib olib o'tgan.
Boyazid I ning onasi.
To'rtinchi sulton (1389–1402). 1402-yil Anqara jangida Amir Temurga asir tushgan va asirlikda vafot etgan.
Mehmed I ning onasi.
Serb knyazi Lazarning qizi.
Fetrat davrida (1402–1413) Rumeliyada hukmronlik qilgan.
Fetrat davrida Bursa atrofida hukmronlik qilgan; ukasi Mehmed tarafdorlari tomonidan Eskishahrda o'ldirilgan (eski manbalarda 1406).
Beshinchi sulton (1413–1421). Akalarini yengib, Fetrat davrini tugatgan va davlatni qayta birlashtirgan.
Dulqadir beyining qizi, Mehmed I ning xotini. Manbalarda Murod II ning onasi Emine xotun yoki nomi noma'lum kanizak deb ko'rsatiladi.
Oltinchi sulton (1421–1444, 1446–1451). Varna jangida (1444) salibchilarni yenggan. Onasi manbalarda Emine xotun yoki nomi noma'lum kanizak deb ko'rsatiladi.
Mehmed II ning onasi.
Yettinchi sulton (1444–1446, 1451–1481). 1453-yil 29-mayda Konstantinopolni (Istanbul) fath etib, Vizantiya imperiyasini tugatgan.
Boyazid II ning onasi.
Jem Sultonning onasi.
Sakkizinchi sulton (1481–1512). Ispaniyadan quvilgan yahudiylarga boshpana bergan; o'g'li Salim tomonidan taxtdan tushirilgan.
Akasi Boyazid bilan taxt uchun kurashib yutqazgan, Yevropada asirlikda vafot etgan.
Boyazid II ning xotini. Manbalarda Salim I ning onasi Gulbahor xotun yoki Dulqadir malikasi Ayshe xotun deb ko'rsatiladi.
To'qqizinchi sulton (1512–1520). Chaldironda (1514) Shoh Ismoilni yenggan, Mamluklarni tor-mor etib Suriya, Misr va Hijozni qo'shgan (1516–1517); «Haramayn xodimi» unvonini olgan. Onasi manbalarda Gulbahor xotun yoki Dulqadir malikasi Ayshe xotun deb ko'rsatiladi.
Olim va shoir shahzoda.
Sulaymon Qonuniyning onasi (taxminan 1479-yil tug'ilgan), «Volida Sulton» unvonini olgan birinchi ayol.
O'ninchi sulton (1520–1566), eng uzoq hukm surgan (46 yil). Yevropada «Buyuk Sulaymon». Belgrad, Rodos, Mohach (1526), Vena qamali (1529); qonunchilik islohotlari; me'mor Sinon davri. Sigetvar yurishida vafot etgan.
Shahzoda Mustafoning onasi.
Asli Ruteniyalik (hozirgi G'arbiy Ukraina), tug'ilgan yili taxminan 1502–1505. Sulaymon uni qonuniy nikohga olgan (taxminan 1533–1534) — Usmoniylar tarixida noyob hol. Salim II ning onasi, «Ayollar saltanati» davrining boshlovchisi.
Xalq va qo'shin sevgan valiahd; fitna gumonida otasining buyrug'i bilan qatl etilgan.
Istanbuldagi Shahzoda masjidi uning xotirasiga qurilgan.
Sulaymon va Xurramning yagona qizi; Istanbulda Me'mor Sinon qurgan ikki Mihrimoh masjidining homiysi.
Bosh vazir (1544–1553, 1555–1561).
O'n birinchi sulton (1566–1574). Kipr olingan, Lepanto jangi (1571) yutqazilgan; Edirnadagi Salimiya masjidi.
Akasi Salim bilan taxt uchun kurashib, Eronga qochgan va o'sha yerda qatl etilgan.
Kelib chiqishi bahsli (venetsiyalik yoki Korfu orolidan yunon deyiladi); Murod III ning onasi, Volida Sulton.
O'n ikkinchi sulton (1574–1595).
Alban asli; Mehmed III ning onasi, Volida Sulton.
O'n uchinchi sulton (1595–1603). Taxtga chiqqanda 19 ukasini qatl ettirgan — ommaviy birodarkushlikning so'nggi holi. Mezokeresztes jangida (1596) qo'shinni shaxsan boshqargan.
Ahmad I ning onasi.
Mustafo I ning onasi.
O'n to'rtinchi sulton (1603–1617). Istanbuldagi Ko'k masjid (Sulton Ahmad) bunyodkori. Ukasi Mustafoni qatl ettirmagan; shundan so'ng taxt sulolaning eng kattasiga o'tishi va «qafas» odati shakllangan.
O'n beshinchi sulton (1617–1618, 1622–1623); aqliy zaifligi tufayli ikki marta taxtdan tushirilgan.
Murod IV va Ibrohimning onasi, Mehmed IV ning buvisi. Uch sulton davrida katta ta'sirga ega bo'lgan, ikki marta noib bo'lgan; 1651-yil saroy fitnasida o'ldirilgan.
Usmon II ning onasi; vafot yili bahsli (taxminan 1610 yoki 1620).
O'n oltinchi sulton (1618–1622). Yangicharilar isyonida o'ldirilgan — bunday taqdirga uchragan birinchi sulton.
O'n yettinchi sulton (1623–1640). Bag'dodni Safaviylardan qaytarib olgan (1638).
O'n sakkizinchi sulton (1640–1648); taxtdan tushirilib, qatl etilgan.
Mehmed IV ning onasi; Ko'sam Sultondan keyin Volida Sulton. Istanbuldagi Yangi masjidni tugatgan.
Sulaymon II ning onasi.
Ahmad II ning onasi.
O'n to'qqizinchi sulton (1648–1687), 6 yoshida taxtga o'tirgan. 1683-yilgi ikkinchi Vena qamali mag'lubiyatidan keyin taxtdan tushirilgan.
Yigirmanchi sulton (1687–1691).
Yigirma birinchi sulton (1691–1695).
Mustafo II va Ahmad III ning onasi.
Yigirma ikkinchi sulton (1695–1703). Karlovits sulhi (1699) — birinchi katta hudud yo'qotish.
Yigirma uchinchi sulton (1703–1730), «Lola davri» hukmdori. Ibrohim Muteferrika birinchi usmonli-turk bosmaxonasini ochgan (1727).
Yigirma to'rtinchi sulton (1730–1754). Onasi — Soliha Sulton.
Yigirma beshinchi sulton (1754–1757). Onasi — Shehsuvar Sulton.
Yigirma oltinchi sulton (1757–1774). Onasi — Mihrishoh xotun.
Yigirma yettinchi sulton (1774–1789). Kuchuk Qaynarja sulhi (1774) bilan Qrim xonligi Usmoniylardan ajratilgan, 1783-yil Rossiya uni qo'shib olgan. Onasi — Rabia Shermi xotun.
Yigirma sakkizinchi sulton (1789–1807), islohotchi («Nizomi jadid»), bastakor. Yangicharilar isyonida taxtdan tushirilgan, 1808-yil o'ldirilgan. Onasi — Mihrishoh Sulton.
Yigirma to'qqizinchi sulton (1807–1808). 1808-yil Olamdor Mustafo posho yurishidan so'ng taxtdan tushirilib, qatl etilgan. Onasi — Sineperver Sulton.
O'ttizinchi sulton (1808–1839). 1826-yil yangicharilar qo'shinini tugatgan, Tanzimot islohotlariga zamin yaratgan. Onasi — Nakshidil Sulton.
Abdulmajid I ning onasi.
O'ttiz birinchi sulton (1839–1861). Tanzimot farmoni (1839), Dolmabahcha saroyi, Qrim urushi.
O'ttiz ikkinchi sulton (1861–1876). G'arbiy Yevropaga sayohat qilgan birinchi sulton (1867); taxtdan tushirilgan. Onasi — Pertevniyal Sulton.
O'ttiz uchinchi sulton — 93 kun (1876); ruhiy betobligi sababli taxtdan tushirilgan. Onasi — Shevkefza xotun.
O'ttiz to'rtinchi sulton (1876–1909). Birinchi konstitutsiya (1876), keyin 30 yillik mutlaq hokimiyat; Hijoz temir yo'li. 1909-yil taxtdan tushirilgan. Onasi — Tirimujgon xotun.
O'ttiz beshinchi sulton (1909–1918), Birinchi jahon urushi davri. Onasi — Guljamol xotun.
So'nggi, o'ttiz oltinchi sulton (1918–1922). Sultonlik bekor qilingach, Britaniya kemasida Maltaga, keyin Italiyaga ketgan va San-Remoda vafot etgan. Onasi — Gulustu xotun.
So'nggi xalifa (1922–1924), rassom. Xalifalik bekor qilingach, Parijda vafot etgan. Onasi — Hayronidil xotun.
Ma'lumotlar ochiq tarixiy manbalar asosida tuzilgan; ayrim sanalar taxminiy. Bu shajaralarni tahrirlab bo'lmaydi.
Ota-bobolaringizni yozib qoldiring, oilaviy suratlarni saqlang va daraxtni qarindoshlaringiz bilan birga to'ldiring — bepul.
Bepul boshlash